Translation Assignment Week 11: Back To Square One – A New Turning Point (11)

Written by Prof Anh Tho Andres

Released on 10 Sep 2014

Source: https://www.linkedin.com/pulse/20140910231245-307348893-back-to-square-one-a-new-turning-point-11

“Biết khả năng của bạn – Trở về nhà

Cô tin rằng tính cách của một đứa trẻ được hình thành từ những ngày còn thơ ấu ở gia đình. Cô nghĩ rằng người Việt Nam ít khi gặp phải vấn đề tâm lý vì họ luôn có thể lấy lại tinh thần từ những nỗi buồn hay cú sốc bên ngoài bởi luôn có gia đình và bạn bè ở bên cạnh. Ít nhất đó là điều cô đã trải qua, đây là một ghi chép ngắn của cô về gia đình trong chuyến thăm quê nhà tại Đà Lạt năm 2013.

“BTSO – một ngày đặt biêt

Trong suốt 9 tháng vừa qua, tôi đã có cơ hội trở lại quê hương và thực hiện giấc mơ lớn nhất của đời mình là: chia sẻ sự may mắn của cô với những con người ít may mắn hơn nơi quê nhà.

Tôi đã có có 1 ý tưởng mơ màng về việc chia sẻ khi bắt đầu chuyến đi trở về quê nhà. Trong quan điểm đạo Phật, là một người theo đạo Nho giáo, chúng tôi đã được dạy về lòng thương từ những ngày còn ấu thơ. Phải chia sẻ mọi thứ chúng ta có cho anh chị em mình, sau đó mở rộng tới những người khác trong gia đình – họ hàng thân thích, gia đình bên nhà chồng, nhà vợ và tới những người hàng xóm, bạn bè. Bố mẹ tôi đã từng để những người khách đến từ những vùng xa xôi cùng dùng chung giường với chúng tôi, bố tôi ngủ với khách nam còn mẹ tôi ngủ cùng với khách nữ, và lũ trẻ chúng tôi cũng vậy. Nhà tôi ở Đà Lạt, một thị trấn xinh đẹp với khí hậu mát mẻ, chúng tôi thường có khách quanh năm tới thăm, họ dành trọn vẹn mùa hè với chúng tôi, thỉnh thoảng lên đến 3 tháng và thậm chí họ có thể ghé thăm hàng năm.

Một cách tự nhiên khi những người khác từ xa đến, họ sẽ có một vài món quà tặng chúng tôi, ví dụ như hoa quả trong vườn nhà hoặc những thứ mà họ tự sản xuất. Dì của tôi sống ở Bảo Lộc cũng có 1 vườn trồng chè và trồng hoa lan, sẽ mang những hoa quả sấy khô từ 8 đến 10 cân hoặc hàng tá quả bơ, hoặc 1 túi to chè. Ngược lại họ sẽ ở cùng chúng tôi trong vài tuần với những bữa ăn và chỗ ở hoàn toàn miễn phí. Là cô gái lớn nhất trong gia đình, nhiệm vụ của tôi là dẫn họ đi thăm thú thị trấn, chỉ cho họ những địa điểm thăm quan, dẫn họ tới chợ, thỉnh thoảng đưa họ tới trường học hoặc dẫn đến nơi họ làm việc. Em gái nhỏ tuổi hơn thì làm những việc nhà, toàn những việc của con trai như lái xe máy vòng vòng, trèo cây để hái quả, giết mổ gà để chuẩn bị cho bữa tối, hoặc thậm chí kiểm tra những vấn đề an ninh như khoá cửa buổi tối, mang đèn nến đến những nơi tối, hoặc chạy đi để báo với cha mẹ tôi ở cửa hàng ở trung tâm thị trấn những việc khẩn cấp, hồi đó còn chưa có điện thoại hay taxi. Người em gái khác thì chăm nom những việc trong nhà như lau dọn, rửa bát và những việc nhà khác.

Bố mẹ tôi thường trở về nhà khá muộn sau khi kết thúc công việc chính, rồi đến việc ở cửa hàng sau giờ làm việc ở cơ quan, mặc dù chúng tôi thường ở nhà với những cô giúp việc nhưng họ thường rời nhà vào buổi tối lén lút gặp bạn trai và để chúng tôi ở nhà một mình. Là người chị lớn nhất trong gia đình, tôi phải cho các em đi ngủ sớm và hát ru chúng, nghĩ ra những trò chơi như tập nói như những phát thanh viên radio hay chơi trò cô giáo ở trường. Sau này khi chiến tranh leo thang việc tìm người giúp việc ở quê trở nên khó khăn, những việc nhà giảm xuống, vài người thợ học nghề đến học ở cửa hàng bố mẹ và họ đã trở thành những người bạn chơi với chúng tôi. Bố mẹ tôi cũng giảm dần những người này đi khi chiến tranh kết thúc, và chúng tôi dần phải làm hết những công việc này. Bởi vậy ký ức thời thơ ấu của tôi toàn là những kỷ niệm gắn bó với những người giúp việc và người thợ học việc trong gia đình.

Ngoài những người bạn thời thơ ấu là những người làm trong gia đình, chúng tôi thường có những bạn cùng chơi là những đứa trẻ hàng xóm hay con của dì tôi.

Thật là buồn cười khi hai chị em lớn lên theo hai cách hoàn toàn khác nhau mặc dù sinh ra cùng cha mẹ. Mẹ của tôi được học tại trường Đồng Khánh, ngôi trường tốt nhất dành cho nữ giới ở Huế, nên đã thừa hưởng nền giáo dục Pháp và một nền giao dục Nho giáo cực kỳ nghiêm khắc. Bà đã truyền niềm yêu thích học tới tôi và các anh chị em tôi. Kết quả là cả 5 anh chị em tôi, anh trai tôi người hơn tôi 3 tuổi, ba em gái kém tôi 2 tuổi, 3 tuổi và 5 tuổi đều tốt nghiệp từ những trường tư thục nước ngoài, những trường có nền giáo dục tốt nhất mà chúng tôi thời đó.

Dì của tôi dành thời gian thơ ấu tại đồn điền trong công ty của mẹ dì ấy – người vợ thứ hai của ông ngoại tôi, rồi có cuộc đời khá là thương mại, dì đã không hoàn thành sự nghiệp học hành bởi vì chiến tranh kết thúc. Không giống như mẹ tôi bà quản lý gia đình rất thông minh và hiệu quả, bởi lẽ đó mà chỉ có 5 người con, một quy mô gia đình thông thường ở Việt Nam thời đó, còn dì tôi, người quản lý gia đình theo một phương pháp khác, có tới 14 người con thay vì 5. Tôi nhớ lại những cuộc hội thoại của mẹ và dì, mọi việc dì đều lỡ kế hoạch. Cách dì dặt tên cho con – đứa đầu tiên được đặt tên giống như những cái tên đã thân thuộc ở trường, nhưng từ đứa thứ 6 trở đi, dì đặt tên giống như là tư tưởng không bao giờ dừng sự sinh nở của mình, đứa đầu tiên là “bé”, sau đó những đứa khác cũng là một tên khác của “bé”, đứa đầu là “Bé Lớn”, đứa thứ hai là “Bé Nhỏ”, sau đó thì những bé gái khác tiếp tục được sinh ra, và một loạt tên khác với “Na”, “Ni”, “No”…

Tôi nhớ lại niềm vui của tôi khi thăm nhà họ. Những đứa em ít hơn tôi 10-15 tuổi, nhưng trông cũng lớn bằng tôi với những cặp mắt một mí, một đặc điểm nổi bật trong gia đình đằng nội bọn chúng. Còn với tôi, là đặc điểm bên phía nhà ngoại, chúng tôi có hình dáng tròn người với mắt hai mí. Chúng tôi cũng được thừa hưởng đôi bàn chân rất lớn từ gen của cha, nhưng nhìn chung, chúng tôi có những đặc điểm nhận dạng chuẩn của đứa trẻ Việt Nam, những những đứa em tôi thì nhìn giống Trung Quốc hơn với đôi mắtt một mí. Nhưng như mọi đứa trẻ, chúng đều trông rất dễ thương với má hồng và nụ cười rạng rỡ.

Tôi thích ngồi và nhìn gắm chúng chơi với nhau. Đấy là cách tôi giải trí. Ý thức về tình đoàn kết đã tạo nên trong tôi từ đó, đời sống hồi đó không cho phép chúng tôi có vú em, bởi vậy người chị lớn hơn sẽ trở thành vú em và phải chăm sóc đứa kế tiếp. Khi dì tôi mất đi ở tuổi 53, cũng như mẹ của dì, đã để lại 14 đứa trẻ côi cút với người cha làm nghề lái xe chạy qua lại giữa hai thành phố. Bạn tưởng tượng cuộc sống sẽ phải chật vật khó khăn thế nào đối với những đứa trẻ tội nghiệp. May mắn thay là mẹ của chú là một người tận tuỵ. Bà đã chăm sóc toàn gia đình nhưng trách nhiệm kiếm tiền đã đặt lên vai những đứa trẻ lớn hơn, trong số chúng là đứa thứ 6 (Bé Lớn) mẹ của hai đứa con bây giờ.

Trở lại Đà Lạt, quê tôi, sau 40 năm, tôi không thấy có sự thay đổi nhiều lắm khi tôi rời đi từ hồi 18 tuổi. Tôi cũng đã mơ màng nghĩ trong đầu mình làm điều gì đó để giúp gia đình dì, nhưng tôi không chắc bằng cách nào. Sau chuyến viếng thăm của tôi hồi tháng 6, cháu tôi sẽ theo học khoá MBA của tôi, tôi đã hiểu rằng cách tốt nhất để giúp họ là giúp cô gái này thành công, nó sẽ sẽ trở lại giúp đỡ chính mẹ nó và cũng như chị gái nó tôi đã giúp đỡ trước đấy.

——

Với sự ngạc nhiên của tôi, cả hai cô gái này đều được dạy dỗ cực kỳ cẩn thận để trở thành những ngừoi vợ hoàn hảo, cũng như tôi đã từng được dạy dỗ khi tôi còn nhỏ. Chúng làm việc nhà cửa rất giỏi, mặc dù ngôi nhà nhỏ, không được khang trang lắm nhưng lúc nào cũng rất ngăn ngắp, gọn gàng. Dì của tôi đã rời trường học từ hồi 16 tuổi để chăm sóc 10 đứa em, phải làm rất nhiều việc từ nuôi gà, lợn, tới nấu nướng và trông cửa hàng. Dì thường dạy lúc 3 giờ sáng và chuẩn bị những bữa ăn mà dì bán tại cửa hàng, tích cóp từng đồng để nuôi gia đình cùng cùng đồng lương bèo của chồng, nếu ông ấy đã từng có.

Mặc dù, học phí ở trường rất thấp, khoảng 2 đô la 1 tháng, tất cả mọi đứa trẻ đều được động viên đi học bởi giáo viên để tham gia các khoá học tư với những chương trình học thật sự. Những đứa trẻ 18 tuổi, chuẩn bị những kỳ thi cuối khoá sẽ dành cả ngày ở trường, sau đó học thêm ở nhà cô giáo. Họ thường về nhà khá muộn, thường là 8 giờ tối hoặc hơn, chúng cũng không có thời gian để chơi nữa.

Vào học đại học là thách thức lớn nhất với bất kỳ cha mẹ nào học ước con mình theo đuổi những chương trình cao hơn. Kỳ thi đầu vào chỉ cho phép nhận 10% các em điểm cao nhất, nhưng với nạn chạy điểm, cơ hội vào những trường công rất mong manh. Bởi vậy hầu hết cha mẹ dành thời gian đưa con họ tới trường bằng xe máy, chờ chúng vào những lớp học thêm ở nhiều địa điểm, sau đó đón chúng về nhà để chúng làm bài tập, rồi lại đưa chúng đến lớp tiếng anh buổi tối, hoặc thỉnh thoảng vào cuối tuần. Cha mẹ khá là khó khăn và chỉ những gia đình có điều kiện mới có thể đủ tiền để trả học phí.

Cũng như những ước mơ của bao bậc cha mẹ, ước mơ của em tôi là cả hai đứa con của nó sẽ được học tốt và thoát khỏi nỗi khổ bằng cách học hành hơn là những cuộc sắp xếp cưới hỏi như thời xưa. Những giấc mơ đó không thực, và hiện thực tôi đã chúng kiến là câu chuyện khác.

Thăm gia đình em tôi, tôi học hỏi được những sự phát triển đang rất phổ biến trong các gia đình Việt Nam ngày nay.

Hầu hết các em họ tôi chấp nhận cuộc sống ở một thị trấn nhỏ bé như ở Đà Lạt, không nhiều viễn cảnh tươi đẹp cho sự phát triển. Mặc dù vậy nền kinh tế đang phát triển trong suốt 15 năm qua, họ cũng quản lý những kinh doanh nhỏ, và thậm chí có những ngôi nhà rất đẹp. Tôi rất ngạc nhiên khi được mời đến thăm một ngôi nhà của một trong những người em họ – “Bé Nhỏ” – người đã trở thành một phụ nữ kinh doanh thành công ở tuổi giữa 40. Nhà của nó như một biệt thự, tôi cảm thấy thật sự tự ti với trải nghiệm 30 năm ở nước ngoài của mình. Còn Na trở thành một chuyên gia ngân hàng cho vay nhà ở, điện thoại của nó không ngớt cuộc gọi. Thậm chí, đứa nhỏ nhất là “Ni” bây giờ cũng là một trưởng phòng chi nhanh, quản lý việc kinh doanh và việc nhà rất tốt, nó gửi bọn trẻ tới lớp tiếng anh và lái xe ô tô vòng vòng, một điều khá xa xỉ ở thị trấn nhỏ bé này.

Là một người khách đặc biệt, mấy đứa em thi nhau đón tôi về thăm nhà chúng, tôi cảm thấy thật ấm áp khi các thành viên trong gia đình đã cùng bên nhau, trải qua những khó khắn của cuộc đời. Họ tay trong tay giúp đỡ nhau, những người thành công hơn giúp đỡ những người khác để bước lên những nấc thang cao hơn trong xã hội.

Một bữa ăn trưa trong hai ngày trước đã dạy tôi một bài học. Mẹ chồng của dì tôi, nay đã 98 tuổi, đôi mắt đã mờ theo thời gian, những đầu óc vẫn rất minh mẫn, tự hào đưa tôi đi thăm nhà mới của đứa cháu thứ 13. Trong tất cả các phòng, bà hào hứng chỉ cho tôi nhà tắm với không gian rộng rãi, bồn rửa mặt và vòi tắm hoa sen. Sinh năm 1912, bà chưa bao giờ nghĩ rằng chỉ với con của bà, chồng của dì tôi, năm nay 75 tuổi, sẽ tạo được một đại gia đình với 9 trên 14 đứa cháu sinh ra mởi dì tôi, qua cưới hỏi đại gia đình có thêm 5 đứa con rể, 2 đứa con dâu, 18 đứa cháu , 2 đứa chắt và vô số anh em, người duy trì gia đình với hạnh phúc và đầy ắp tiếng cười. Quả là một thành công trong cuộc sống. Bà nói với tôi: “Nguyên tắc sống của bàn là KHÔNG BAO GIỜ nợ ai dù là 1 xu và thành quả to lớn nhất trong đời là nhìn các thành viên trong gia đình trưởng thành cùng với nhau.”

Tôi bắt đầu có cảm giác gia đình trong những em họ của mình. Lần đầu tiên trong đời, tôi có cảm giác TRỞ VỀ NHÀ… tới MỘT GIA ĐÌNH MỚI, MỘT GIA ĐÌNH LỚN HƠN.

Dalat, năm mới 2013″

Cô yêu thích đọc những lời dạy của Dalai Lama. Đây là một trong những lời dạy của ông: “Tình cảm của con người là nền tảng của sự phát triển giàu có” – “Human affection is the foundation of proper development”

Chúc bạn một ngày vui nhé.

Anita H.

Đọc thêm những bài của cô về “Nhận thức – perception”, “Tình yêu – love ” “Lẽ vô thường của cuộc sống – impermanence of life”, ” Duyên hội ngộ – encounters” tại http://sbitrainingsolutions.blogspot.ch/p/blog-on-linkedin-back-to-square-one-new.html”

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s